afstoten schouwburg leidt tot verschraling

nijmegen.sp.nl

Zoeken in Nijmegen

Afstoten van de schouwburg leidt tot verschraling

Schouwburg naar commercie? Pepsi-schouwburg met skyboxen? Leuk voor de `happy few`

10-12-2000 Jaarlijks bezoeken vele tienduizenden mensen de Nijmeegse schouwburg. Daarmee voldoet de Stadsschouwburg ruimschoots aan de gestelde prestatie-eisen die de gemeente Nijmegen als subsidieverstrekker stelt. De 13 voorstellingen van 42 nd Street werden onlangs door meer dan tienduizend mensen bezocht. Desondanks laat het college van burgemeester en wethouders verschillende scenario`s voor de toekomst van de schouwburg onderzoeken. Een van de scenario`s is sluiting. Het is weggegooid (gemeenschaps)geld om nu weer 120.000 gulden uit te geven aan een onderzoek naar een scenario dat slecht is voor het culturele klimaat van de stad. De schouwburg heeft al de nodige onderzoeken achter de rug en interim-manager E. Burgers heeft na de bestuurscrisis bij het schouwburgbestuur in opdracht van B en W onlangs nog een ondernemingsplan geschreven. De recent benoemde directeur J. Taat dient een eerlijke kans te krijgen om de organisatie en het beleid naar behoren op poten te zetten.

De PvdA-fractie in de gemeenteraad heeft olie op het vuur gegooid door de optie van afstoten van de schouwburg in de discussie mee te nemen. De PvdA-raadsleden Van Vroenhoven en Bos schreven op 25 september in een opiniebijdrage in De Gelderlander `Schouwburg sta-in-de-weg? Dan afstoten`. Met het vrijkomende geld zouden nieuwe initiatieven bekostigd kunnen worden volgens de PvdA-raadsleden. Welke initiatieven dat zijn is onduidelijk en waarom een bewezen culturele instelling moet verdwijnen is voor mij onbegrijpelijk.

Elke zichzelf respecterende stad dient een schouwburg te hebben. De nijmeegse schouwburg maakt deel uit van de culturele infrastructuur. Het moet niet zo zijn dat de Nijmegenaren naar Arnhem moeten om een geliefd optreden te bezoeken. Geldt niet: alles van waarde is weerloos?

Iedereen weet wat er gebeurt als een particulier zoals Van der Valk (genoemd door PvdA-wethouder Depla van Cultuur) de Nijmeegse schouwburg zou overnemen. Het statige gebouw aan het Keizer Karelplein wordt voor een prikkie overgenomen. Met minimale investeringen en onderhoud aan de schouwburg wordt een zo hoog mogelijk rendement nagestreefd. De financiële drempel wordt voor veel Nijmegenaren nog hoger. De gevolgen voor het culturele aanbod kunnen niet uitblijven, hoogstwaarschijnlijk zal vervlakking optreden in de programmering en zullen de prijzen van toegangskaartjes stijgen.

Het alternatief dat is geopperd door de PvdA-raadsleden om Nijmegenaren te vragen de Waal en de Rijn over te steken om in Arnhem voorstellingen te bekijken, is niet realistisch en onwenselijk. Dat geldt eveneens voor de suggestie om een aantal optredens op andere Nijmeegse podia te plannen. Voor veel voorstellingen (volgens schouwburgdirecteur Taat 80 procent van de voorstellingen) is dat eenvoudig onmogelijk. De tonelen van de andere podia (ook de Vereniging ) zijn weliswaar breed genoeg maar onvoldoende diep, om grote producties op te voeren.

De schouwburg heeft bewezen een kwalitatief divers aanbod te kunnen verzorgen. Deze kwaliteit opofferen voor riskante avonturen zou zeer onverstandig zijn. Natuurlijk mag iedereen kritiek hebben op de programmering van culturele instellingen - te weinig voor jongeren en allochtonen -, maar om van cultuur een commerciële onderneming te maken ... dat gaat te ver. Wanneer bijvoorbeeld Van der Valk, zoals in Almelo, de schouwburg zou overnemen worden de producties `getoetst` aan de kassa. Het risico van een eenzijdig cultuuraanbod en een platvloerse schouwburg is levensgroot. Als alle Nederlandse theaters bijvoorbeeld het Concertgebouw orkest en het Gelders orkest zouden inruilen voor goedkopere oost-europese orkesten komt het voortbestaan van onze klassieke orkesten op het spel te staan.

Met het inhuren van een extern adviesbureau voor het onderzoek naar de toekomstmogelijkheden van de Stadsschouwburg komt een zwaard van Damocles boven de hoofden van de medewerkers te hangen. Bij privatisering zal het personeel van de schouwburg onder de horeca-CAO moeten gaan werken. De FNV- horeca vakbond heeft nog onlangs aktie gevoerd voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden van het personeel werkzaam in de horeca branche. Dus daar zal het personeel van de stadsschouwburg niet op zitten te wachten. Op dit moment volgt het personeel de gemeentelijke rechtspositie welke na privatisering ongetwijfeld wordt afgebouwd in een op te stellen sociaal plan. Nieuw personeel zal zeker geen aan de gemeente gelieerde CAO krijgen aangeboden.

Over de relatie van bijvoorbeeld het Van der Valk-concern met de vakbonden is alleen al een boek te schrijven. Bij een particulier bedrijf zullen onderhouds- investeringen mogelijk worden uitgesteld om de gewenste winstcijfers te halen. De Nijmeegse stadsschouwburg zal naast de voor ieder theater verplichte investering in de trekkenwand (ongeveer 5 miljoen gulden)nog wel enig onderhoud op haar verlanglijstje hebben. De orkestbak onder het toneel verbeteren, nieuwe stoelen en een dakterras maar dat is geen reden om te zeggen breek de schouwburg maar af. De bouwkundige staat is redelijk goed en slopen zou kapitaal-vernietiging betekenen en de investeringen aan de foyer en de overdekte laad- en los-ruimte zouden teniet gedaan worden.

Behoud van de schouwburg is belangrijk voor het culturele klimaat in de stad. Wanneer een particulier ondernemer het theater van de gemeente overneemt (Nijmegen is nu enig aandeelhouder) zal dat bedrijf ongetwijfeld een bruidsschat willen hebben. Als het mis loopt komt de continuïteit van deze cultuurtempel in gevaar.

Bij het afstoten van de schouwburg neemt de jaarlijkse financiële bijdrage voor exploitatielasten voor de gemeente ongetwijfeld af. Maar wat blijft er over van het gevarieerde aanbod en de invloed van de gemeente op het cultuurbeleid van dit grote podium? Het uitstippelen van het cultuurbeleid dient niet in handen te komen van de commercie. Het college van B en W ziet deze discussie als een nieuwe uitdaging, maar vergeet dat de drempel voor veel Nijmegenaren nu al hoog is. De schouwburg overleveren aan de commercie betekent dat het avondje-uit alleen nog maar voor de happy few is weggelegd.

Een schouwburg dient te voldoen aan de moderne eisen. Dat betekent dat de wettelijk verplichte arbo-investeringen voor de trekkenwand gedaan moeten worden om de schouwburg te kunnen laten voortbestaan. Nu wordt deze trekkenwand, waarmee decors van soms vijfhonderd kilo opgehesen en neergelaten worden,handmatig bediend hetgeen leidt tot schouder- en rugaandoeningen van het bedienend personeel. De investeringen dienen voor 2007 te worden gerealiseerd en kunnen op dezelfde manier gedaan worden als andere investeringen aan gemeentelijke gebouwen. Het betekent dat nu al gereserveerd dient te worden om te zijner tijd de miljoenen op te kunnen hoesten. Het is een must voor alle theaters in Nederland en deze aanschaf kan leiden tot hogere exploitatielasten met als gevolg meer subsidie of een kleine verhoging van toegangsprijzen.

De te onderzoeken variant van sloop van het huidig pand en nieuwbouw is op dit moment niet aan de orde, omdat vorig jaar nog dure, ingrijpende verbouwingen zijn gerealiseerd. Het gemeenschapsgeld zou in het putje wegvloeien. Nieuwbouw past bovendien niet in de breed gedragen opvatting in de gemeenteraad dat minder geld in stenen en meer middelen in culturele activiteiten moeten worden gestoken.

Het scenario om een deel van het aandelenkapitaal te verkopen aan private partijen, betekent dat de gemeente een deel van de zeggenschap over de grote podia kwijtraakt. Cultuur mag niet als een product worden gezien dat verkocht moet worden. De samenwerking met andere gesubsidieerde instelling die eindelijk vorm krijgt verandert in concurrentie terwijl kruisbestuiving de ontwikkeling juist zou kunnen versterken. De toegankelijkheid van de schouwburg mag niet worden voorbehouden aan bobo's en yuppen. We moeten zorgen dat ook de gewone Nijmegenaar zich in onze stadsschouwburg op zijn gemak voelt.

De interesse bij bedrijven om te investeren in de Nijmeegse schouwburg, zonder winstoogmerk, zal niet groot zijn. Tenzij bedrijven als aandeelhouder mooie plaatsen voor hun relaties kunnen claimen en hun naam verbinden aan de schouwburg (`Pepsi-schouwburg met skyboxen`!). Mensen die een schouwburg bezoeken willen niet voortdurend met reclame worden geconfronteerd. Door het zakelijke te laten overheersen zullen meer bezoekers komen om hun zakelijke netwerkjes te onderhouden en zij zullen minder oprecht in de voorstelling zijn geinteresseerd. Cultuur overleveren aan de commercie is niet correct.

Wat betreft de huidige interne organisatie van de schouwburg zal de directeur goed op de `winkel` dienen te passen en schoon schip te maken met `dissonanten` in de organisatie. Zo kan de schouwburg een verantwoorde bijdrage aan het noodzakelijk gevarieerde cultuuraanbod voor alle Nijmegenaren blijven leveren.

Jos van Rens is als gemeenteraadslid voor de SP lid van de raadscommissie Cultuur

terug naar de opiniepagina