SP fractie in actie

Meteen naar de inhoud!

nijmegen.sp.nl

Zoeken in Nijmegen

Schriftelijke vragen politieoptreden

College van B&W
Korte Nieuwstraat 6
6511 PP NIJMEGEN

Nijmegen, 22 december 2003

Aan: Het College van Burgemeester en Wethouders van Nijmegen
Van: Wouter van Eck en Hans van Hooft jr, namens de GroenLinks- en SP-fractie
Betreft: Schriftelijke vragen, conform artikel 39 van het reglement van orde
Onderwerp: gebiedsontzeggingen (toepassing A.P.V.) en politie-optreden tijdens demonstratie op 18/12/03.

Geachte burgemeester,

Zoals u bekend is staan de vele gebiedsontzeggingen die de Nijmeegse politie namens de burgemeester verstrekt ter discussie. De door de Nijmeegse gemeenteraad vastgestelde A.P.V. laat in vergelijking met andere steden heel veel ruimte aan burgemeester en politie om de burgers gebiedsontzeggingen op te leggen. Dit middel kan in andere steden alleen worden toegepast bij zware delicten (molest, drugsgerelateerde criminaliteit). Bovendien moeten er elders vaak een of meer formele waarschuwingen aan vooraf gaan. Verder blijkt de maximale termijn van 12 weken in Nijmegen vrijwel nergens geëvenaard te worden. In de meeste steden is de maximale duur op vier of zes weken vastgesteld. In Nijmegen kunnen burgers zonder waarschuwing voor relatief lichte vergrijpen (wild plakken bijvoorbeeld) met een lange gebiedsontzegging geconfronteerd worden. Feitelijk legt de politie zo straffen op, waar het juist een wezenskenmerk van onze democratische rechtstaat is dat sancties gebaseerd moeten zijn op onafhankelijke rechtspraak.
In Nijmegen deelt de politie circa 500 gebiedsontzeggingen per jaar uit, in een vergelijkbare stad als Groningen blijft de teller op 20 staan. Deze cijfers moeten te denken geven. Ze bevestigen de indruk dat in Nijmegen het middel te vaak lichtvaardig wordt toegepast.

De bestuursrechter in Arnhem heeft afgelopen woensdag (17 december 2003) de gebiedsontzegging geschorst van een van degenen die betrokken was bij de ludiek bedoelde actie op niet-winkeldag in de Marikenstraat. Uit deze schorsing kan geconcludeerd worden dat de door de Nijmeegse politie opgelegde gebiedsontzeggingen juridisch niet houdbaar zijn.
Dezelfde dag heeft de rechtbank in Assen uitspraak gedaan over de uitwijzing van de twee bij actie aanwezige Schotten die in Nijmegen wonen en werken. De rechtbank trekt heldere conclusies. De uitwijzing zelf had nooit plaats mogen vinden. Bovendien was de aanhouding "van meet af aan onrechtmatig."

Op donderdag 18 december vond 's avonds in de binnenstad van Nijmegen een demonstratie plaats, georganiseerd door 'Keer het Tij'. Deze demonstratie was correct gemeld en met de politie was de route doorgesproken.

De politie heeft deze demonstratie aangegrepen om een tweetal deelnemers te arresteren die formeel een gebiedsontzegging voor het centrum hadden, vanwege hun aanwezigheid bij de actie ter gelegenheid van de niet-winkeldag. Uit verslagen van meerdere ooggetuigen blijkt dat daarbij gewelddadig is opgetreden. De gehele demonstratie is bij de Stikke Hezelstraat in een fuik gedreven. Terwijl de demonstranten geen kant op konden reden agenten te paard door de groep heen. Tegelijkertijd werden mensen met de nodige klappen tegen de grond gegooid. Velen waren overdonderd en er was paniek. Gelukkige zijn ernstige verwondingen uitgebleven, maar diverse mensen hebben wel lichte kwetsuren opgelopen (kwetsuur aan teen door paardenhoef, gekneusde oogkas door wapenstok).

Dit optreden van de politie leidt in de stad tot verontwaardigde reacties. Op de eerste plaats vragen velen zich af of de politie niets zinnigers te doen heeft dan het kost-wat-het-kost afdwingen van een omstreden centrumverbod. Het risicovolle en gewelddadige politie-optreden heeft aantoonbaar het omgekeerde bereikt van wat de bedoeling zou moeten zijn: aantasting van de openbare orde en afname van de veiligheid.
Daarnaast is een legale demonstratie door de politie ernstig belemmerd. De vrijheid van meningsuiting en het recht op demonstratie zijn verankerd in de grondwet van Nederland. Het gebrek aan respect dat de demonstratie van Keer het Tij in Nijmegen heeft ondervonden is uitermate zorgelijk.

Het voorgaande geeft aanleiding u de volgende schriftelijke vragen te stellen, conform het reglement van orde van de gemeenteraad van Nijmegen.

1. Waarom zijn ondanks de uitspraken van de rechtbanken op woensdag 17 december de overige gebiedsontzeggingen die zijn afgegeven naar aanleiding van de actie ter gelegenheid van niet-winkeldag niet ingetrokken?

2. Was u vooraf op de hoogte van het voornemen van de politie om de demonstratie op 18 december aan te grijpen om personen met gebiedsontzeggingen aan te houden? Indien nee, waarom niet? Indien ja, waarom heeft u het belang van alle deelnemers aan de demonstratie en hun vrijheid van meningsuiting niet zwaarder laten wegen?

3. Waarom heeft u ondanks een verzoek daartoe geweigerd om een collectieve ontheffing te verlenen om een probleemloze deelname aan de demonstratie mogelijk te maken?

4. Heeft de politie vooraf wel een deugdelijke risico-analyse gemaakt, gezien het gevaarlijke optreden ter hoogte van de Stikke Hezelstraat?

5. Wordt het optreden geëvalueerd? Indien ja: kunt u ons die evaluatie toezenden?

6. Welke stappen onderneemt u om op korte termijn onvoldoende doordacht en escalerend politie-optreden inzake gebiedsontzeggingen te voorkomen?

7. Bent u, mede gezien de rechterlijke uitspraken, bereid om met onmiddellijke ingang het aan de politie verleende mandaat inzake gebiedsontheffingen in te trekken, zodat een zorgvuldiger toetsing mogelijk wordt?

Wij dringen aan op een spoedige beantwoording van deze vragen, mede omdat we de kwestie in de eerstvolgende vergadering van de raadscommissie Algemeen Bestuur willen bespreken. Overigens zal bij de gemeenteraad ook een initiatiefvoorstel worden ingediend om de A.P.V. zodanig aan te passen dat de gebiedsontzeggingen niet meer lichtvaardig opgelegd kunnen worden.

Hoogachtend,

Wouter van Eck	Hans van Hooft jr
Raadslid GroenLinks	Raadslid SP

Antwoorden van het college van B & W

Geachte fractieleden,

In antwoord op uw vragen, gestuurd aan het college, maar inhoudelijk gericht aan de burgemeester en de verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan burgemeester betreffend, deel ik u het volgende mee.

Vraag 1: Waarom zijn de ondanks de uitspraken van de rechtbank op woensdag 17 december de overige gebiedsontzeggingen die zijn afgegeven naar aanleiding van de actie ter gelegenheid van niet-winkeldag niet ingetrokken?
Op 17 december 2003 deelde de voorzieningenrechter mee dat de verblijfsontzegging geschorst werd. Een inhoudelijke motivering zou schriftelijk volgen, zoals gebruikelijk. Het schriftelijke vonnis met motivering is pas per post op 24 december 2003 ontvangen.
Met de vertegenwoordiger van degenen die een verblijfsontzegging hadden gekregen werd afgesproken dat de consequenties van de uitspraak bekeken zouden worden na bestudering van de motivering van het vonnis. Gelet op het kerstreces zou dit begin januari gebeuren. De motivering van het vonnis zou bepalend zijn voor de vraag of de overige verblijfs-ontzeggingen in stand konden blijven.

Een collectieve intrekking van alle verblijfsontzeggingen lag, ook na lezing van het vonnis, niet voor de hand. Uit het vonnis blijkt dat per geval beoordeeld moet worden of een reële dreiging tot verdere ordeverstoring aangetoond kan worden en of er sprake is van disproportionaliteit. De uitspraak van de rechter houdt namelijk niet in dat het gehele verblijfsontzeggingensysteem als zodanig onrechtmatig is verklaard en daarmee zijn ook niet alle opgelegde verblijfsontzeggingen van rechtswege vervallen of onrechtmatig gegeven.
Inmiddels heeft een aantal personen een bezwaarschrift ingediend tegen de aan hen opgelegde verblijfsontzegging en is hierop beslist door de burgemeester.

Vraag 2: Was u vooraf op de hoogte van het voornemen van de politie om de demonstratie op 18 december aan te grijpen om personen met gebiedsontzeggingen aan te houden? Indien nee, Waarom niet? Indien ja, waarom heeft u het belang van alle deelnemers aan de demonstratie en hun vrijheid van meningsuiting niet zwaarder laten wegen?
Nee, omdat een dergelijk voornemen ook niet bestond. De politie had de ontzegden op de mogelijkheid gewezen een 'ontheffing', zijnde een aanpassing van hun verblijfsontzeggingsbeschikking, aan te vragen. Dit is ook gebeurd namens de ontzegden door hun vertegenwoordiger. Er zijn 5 'ontheffingen' aangevraagd en verleend. Gelet op het soepele beleid hieromtrent lag het derhalve niet in de lijn der verwachting dat er personen zonder 'ontheffing' bij de demonstratie aanwezig zouden zijn.
Overigens trad de politie niet op ter handhaving van de openbare orde, maar om een aanhouding te verrichten. Het is niet usance dat de burgemeester en officier van justitie als gezagsdragers voorafgaand aan een aanhouding worden geïnformeerd.

Vraag 3: Waarom heeft u ondanks een verzoek daartoe geweigerd om een collectieve ontheffing te verlenen om een probleemloze deelname aan de demonstratie mogelijk te maken?
Ik heb het verzoek om een collectieve gedoogverklaring, zoals het werd geformuleerd door de vertegenwoordiger van de ontzegden, afgewezen. Ik ben geen voorstander van het gedogen van een overtreding van de verblijfsontzegging. Ik heb de verblijfsontzegden laten weten dat ik positief zou beschikken op een individueel verzoek om hun verblijfsontzegging aan te passen zodat zij aanwezig konden zijn bij de demonstratie. Dit verzoek werd vervolgens voor 5 personen per fax gedaan, waarop aan hen een wijzigingsbeschikking is toegezonden per post en fax. Twee personen hebben kennelijk om hen moverende redenen afgezien van het aanvragen van een ontheffing. Gelet op de onwenselijke gevolgen die dit heeft gehad, zal ik, indien een dergelijke situatie zich opnieuw voordoet, toch overwegen een collectieve ontheffing te verlenen.

Vraag 4: Heeft de politie vooraf wel een deugdelijke risico-analyse gemaakt, gezien het gevaarlijke optreden ter hoogte van de Stikke Hezelstraat?
De politie heeft, nadat eerdere interventie-verzoeken niet tot resultaat hadden geleid en de eerste poging tot aanhouding was mislukt, om versterking verzocht. Voorafgaand aan verdere actie heeft overleg plaatsgevonden met de officier van dienst over de te volgen strategie en de consequenties daarvan.

Vraag 5: Wordt het optreden geëvalueerd? Indien ja, kunt u ons die evaluatie toezenden?
Ja. De politie heeft intern haar optreden geëvalueerd en u treft dit evaluatieverslag hierbij aan.
Ik sluit mij aan bij de conclusie in dit evaluatieverslag dat een aanhouding op een ander tijdstip minder ingrijpend zou zijn geweest voor de andere demonstranten.

Vraag 6: Welke stappen onderneemt u om op korte termijn onvoldoende doordacht en escalerend politie-optreden inzake gebiedsontzeggingen te voorkomen?
Ik heb inmiddels nieuwe instructies gemaakt voor de politie voor het opleggen van verblijfsontzeggingen. Daarmee wordt voorkomen dat nieuwe ontzeggingen worden opgelegd, die in strijd zijn met de uitspraak van de voorzieningenrechter. De verblijfsontzeggingen die volgens het nieuwe regime zijn opgelegd, dienen door de politie gehandhaafd te worden in die zin dat tegen overtreders strafrechtelijk wordt opgetreden. Als burgemeester kan ik niet garanderen dat een dergelijk strafrechtelijk optreden altijd 100% tevredenstellend verloopt. Ik ga er van uit dat de politieorganisatie voldoende lerend vermogen heeft om escalatie in vergelijkbare gevallen in de toekomst te voorkomen.

Vraag 7: Bent u, mede gezien de rechterlijke uitspraken, bereid om met onmiddellijke ingang het aan de politie verleende mandaat inzake gebiedsontheffingen (gelezen wordt: verblijfsontzeggingen) in te trekken, zodat een zorgvuldiger toetsing mogelijk wordt?
Nee. Ten aanzien van de overweging van de rechter ten aanzien van het mandaat zie ik voorlopig geen reden om de mandatering te wijzigen, maar zal ik een oordeel van de rechter in een bodemprocedure afwachten. De rechter doet immers geen duidelijke uitspraak over de toelaatbaarheid. Het Nijmeegse mandaatstelsel is geheel in overeenstemming met een recente uitspraak van een hogere rechter en de doctrine.
Het intrekken van het mandaat zou ook geen andere of zorgvuldigere toetsing betekenen, zoals ik u reeds eerder heb meegedeeld in de raadsvergadering van 17 december 2003. Ik zou namelijk, net als de gemandateerde, bij mijn oordeel uitgaan van de gebruiksinstructies. In de gebruiksinstructies worden immers de beleidsmatige keuzes gemaakt en de afwegingen van de belangen. Daarmee is een zorgvuldige uitvoering van het systeem en het opleggen van juiste verblijfsontzeggingen verzekerd.

Hoogachtend,
de Burgemeester van Nijmegen,

mevr. dr. G. ter Horst

terug naar de andere vragen

Het belangrijkste nieuws van de fractie valt te lezen op de nieuwspagina.
De raadsleden stellen regelmatig schriftelijke vragen en dienen moties en amendementen in bij raadsvergaderingen. Ook zijn de initiatiefvoorstellen te lezen en de belangrijkste debatbijdragen.
Op een aantal thema's worden dossiers bijgehouden.
De wethouders hebben een aparte pagina, waar ook valt te lezen hoe ze zijn te bereiken.
Contact opnemen kan ook. Kijk wanneer de fractieassistent aanwezig is of vul direct een contactformulier in.
Welke kant de SP op wil in Nijmegen valt te lezen in het verkiezingsprogramma 2006 - 2010 .